ช่วยชีวิต กับ ยื้อชีวิต แตกต่างกันอย่างไรในห้อง ICU

Share:

ห้องไอซียู หรือ Intensive Care Unit หน่วยรักษาพยาบาลแบบติดตามดูแลใกล้ชิด มักมีอุปกรณ์ทันสมัยสำหรับการรักษาเยียวยาผู้ป่วยมากที่สุด หน้าที่ของห้องนี้คือการรักษาชีวิตให้ผู้ป่วยผ่านพ้นระยะวิกฤต เพื่อจะได้ฟื้นฟูสุขภาพในหอผู้ป่วยธรรมดา และกลับบ้านใช้ชีวิตตามปกติได้ในที่สุด

การช่วยชีวิตในห้องไอซียูจึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับผู้ป่วยที่สามารถฟื้นฟูร่างกายให้กลับมาได้ แม้ผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาพยาบาลในห้องนี้จะประสบความทุกข์ทรมานจากการรักษาที่รุนแรงอยู่บ้าง เช่น การปั๊มหัวใจ การสอดท่อช่วยหายใจ การสอดท่ออาหาร การฟอกไต และอื่นๆ

แม้ผู้ป่วยที่รอดชีวิตจากห้องไอซียู จะบอกว่าห้องนี้วุ่นวายสับสน ไม่สงบสุข แต่ก็รู้สึกขอบคุณที่บุคลากรและเทคโนโลยีเหล่านี้ที่ช่วยให้ยังมีชีวิตอยู่

ห้องไอซียูมีประสิทธิภาพในการช่วยชีวิตอย่างมาก สามารถยืดชีวิตผู้ป่วยได้ยาวนานเพราะมีเทคโนโลยีที่พัฒนาขึ้นเรื่อยๆ กระทั่งผู้ป่วยที่รักษาไม่หาย ก็อาจมีชีวิตภายใต้เครื่องช่วยชีวิตได้นานหลายเดือน หรือหลายปี

ในจุดนี้เองที่เส้นแบ่งระหว่างการช่วยชีวิต และการยื้อชีวิตจะเริ่มพร่าเลือน

เป็นที่แน่ชัดว่า ผู้ป่วยระยะสุดท้ายไม่พึงได้รับการรักษาแบบไอซียู เพราะผู้ป่วยจะได้รับควห้องไอซียู (Intensive Care Unit – ICU) หรือหอผู้ป่วยวิกฤต มักมีอุปกรณ์ทันสมัยสำหรับการรักษาเยียวยาผู้ป่วยมากที่สุด หน้าที่ของห้องนี้คือการรักษาชีวิตให้ผู้ป่วยผ่านพ้นระยะวิกฤต เพื่อจะได้ฟื้นฟูสุขภาพแบบปกติ และกลับบ้านใช้ชีวิตดังเดิมได้ในที่สุด

‘การช่วยชีวิต’ คือภารกิจหลักของห้องไอซียู แม้การรักษาในห้องนี้จะใช้วิธีที่รุนแรงอยู่บ้าง เช่น การปั๊มหัวใจ การสอดท่อช่วยหายใจ การสอดท่ออาหาร การฟอกไต และอื่นๆ ผู้ป่วยที่ผ่านการรักษาจากห้องนี้มักพูดถึงประสบการณ์การรักษาที่ทรมาน วุ่นวายสับสน ไม่สงบสุขในห้องไอซียู

…แต่ขณะเดียวกัน พวกเขารู้สึกขอบคุณที่เทคโนโลยีเหล่านี้ที่ช่วยให้ยังมีชีวิตอยู่

ห้องไอซียูมีประสิทธิภาพในการช่วยชีวิตอย่างมาก สามารถช่วยชีวิตผู้ป่วยให้อยู่ได้ยาวนานขึ้นเพราะเทคโนโลยีการแพทย์พัฒนาขึ้นเรื่อยๆ กระทั่งผู้ป่วยโคม่ายังอาจมีชีวิตนานหลายเดือน หรือหลายปีในห้องไอซียู

…จุดนี้เองที่เส้นแบ่งระหว่างการ ‘ช่วยชีวิต’ และการ ‘ยื้อชีวิต’ เริ่มพล่าเลือน

เป็นที่แน่ชัดว่า ผู้ป่วยระยะสุดท้ายซึ่งกำลังจะจากไปในไม่ช้าไม่ควรอยู่ในห้องไอซียู เพราะแม้ผู้ป่วยจะมีชีวิตนานขึ้น แต่ผู้ป่วยไม่สามารถฟื้นคืนสภาพสู่ภาวะปกติได้ นอกจากนี้ ผู้ป่วยยังได้รับความทุกข์ทรมานจากการรักษา อยู่ในบรรยากาศที่ไม่สงบ ไม่สามารถอยู่กับครอบครัวได้นาน ไม่สามารถสื่อสารกับคนรักได้มากนัก ไม่ได้พักผ่อนและถูกรบกวนเป็นระยะๆ

กล่าวอย่างง่ายคือ แม้ผู้ป่วยมีชีวิตยาวนานขึ้น แต่คุณภาพชีวิตกลับลดลงในลักษณะ “ได้ไม่คุ้มเสีย”

บางคนอาจมีคำถามว่า แต่ถ้าไม่ให้รักษาผู้ป่วยระยะสุดท้ายในห้องไอซียูแล้วจะให้ทำอย่างไร จะไม่ดูแลรักษาผู้ป่วยต่อหรือ แล้วความไม่สุขสบายของผู้ป่วยจะให้จัดการอย่างไร?

คำตอบคือ บุคลากรที่มีความรู้เรื่องการดูแลแบบประคับประคอง จะมีทักษะดูแลอาการที่รบกวนความสุขสบายของผู้ป่วยได้ เช่น หากผู้ป่วยหายใจติดขัด แทนที่จะใส่ท่อช่วยหายใจ ก็อาจให้ยามอร์ฟีนในระดับที่เหมาะสมเพื่อช่วยผู้ป่วยให้หายใจดีขึ้น ขณะเดียวกัน ก็ให้การดูแลผู้ป่วยด้านจิตใจ สังคม จิตวิญญาณเพิ่มเติมได้เพิ่มขึ้น ด้วยวิธีนี้ผู้ป่วยยังคงได้รับการดูแลโดยไม่ต้องทรมานในห้องไอซียู

ในปัจจุบัน ตัวชี้วัดหนึ่งของระบบการดูแลแบบประคับประคองที่ดีก็คือ ยิ่งผู้ป่วยระยะสุดท้ายได้รับการรักษาในห้องไอซียูน้อยเท่าไหร่ ก็ยิ่งดีต่อตัวผู้ป่วย ญาติ และระบบสุขภาพโดยรวมมากขึ้นเท่านั้น

ทั้งนี้ต้องไม่ลืมว่า ผู้ป่วยวิกฤตเฉียบพลัน ประสบอุบัติเหตุ หรือแม้แต่ผู้ป่วยระยะท้ายที่ยังมีโอกาสฟื้นฟูสุขภาพกลับคืนมาได้ ย่อมเป็นกรณีที่แพทย์สามารถพิจารณาส่งตัวผู้ป่วยเข้ารักษาในห้องไอซียูอยู่นั่นเอง


บทเรียนบางส่วนจากเวิร์คชอป “อยู่อย่างมีความหมาย จากไปอย่างมีความสุข” ณ ศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ 22 กุมภาพันธ์ 2561 จัดโดยชีวามิตร สนับสนุนโดย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)

1
0

บทความยอดนิยม

ชีวิตมีชีวาเมื่อกลับมาอยู่กับปัจจุบัน – คุณหญิงจำนงศรี หาญเจนลักษณ์

ความตายไม่น่ากลัว เท่ากับเรากลัวความตาย กฎหมายช่วยไม่ได้ ตราบใดที่เราไม่เข้าใจ – ศาสตราจารย์พิเศษ กิติพงศ์ อุรพีพัฒนพงศ์

ทบทวนความหมายที่แท้จริงของการมีลมหายใจ ในการใช้ชีวิตอย่างมีชีวา และมีค่าสำหรับใครบางคน กับ ‘ครูเล็ก’ – ภัทราวดี มีชูธน

บทความแนะนำ

คุณภาพชีวิตและทางเลือกการตาย เริ่มต้นได้ที่การออกแบบเมือง – ผศ.ดร.ภาวิกา ศรีรัตนบัลล์

เบื้องหน้าที่สวยงามมาจากเบื้องหลังแห่งความพยายาม – ดร. อริสรา กำธรเจริญ

เกิด แก่ (ไม่) เจ็บ ตาย: สูงวัยอย่างมีคุณภาพได้ แค่ออกกำลังกาย กินให้น้อย นอนให้พอ – ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ